OK
آموزش مديريت اسلامي از قرآن

آموزش مديريت اسلامي از قرآن


اشاره :

قرآن کريم، کتابي که از سوي پروردگار عالم و خالق و پرورش دهنده تمام موجودات از جمله انسان، نازل گرديده، بيان کننده نيازهاي زندگي بشري براي رشد و تعالي و تکامل است، چنان که در آيات گهربار آن کتاب فرمود : "تبياناً لکل شيء

از طرفي آيات اين سلسله هدايت، بر مدير جامعه اسلامي، پيامبر اعظم صلي‌الله‌عليه‌وآله، نازل شده که خود اقدام به تشکيل حکومت و اداره آن نموده و در تمام لحظات و مشکلات، عنايات و راهنمايي‌هاي وحياني، راه گشاي وي بوده است .

در اين مجموعه تلاش بر اين است تا با مراجعه به تفسير قرآن کريم 1 که پل ارتباطي ميان ذهنهاي خسته ما و آيات نوراني کلام‌الله است، دستورات و ارشادات آن منشور ربّاني که نگاهي به حوزه علوم مديريتي دارد، استخراج گردد 2

 

لياقت، ملاک ارتقا

 

وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا ِلادَمَ ... (بقره، 34 ) به ملائکه امر نموديم بر آدم سجده کنند .

 

1. لياقت از سابقه مهمتر است. (فرشتگان قديمي که سال‌ها خداوند را عبادت مي‌کردند، بايد براي انسان تازه به دوران رسيده، اما لايق، سجده کنند.) ارتقاي سازماني نيز بايد بر مبناي شايستگي و لياقت باشد و سابقه داشتن، کافي نيست .

عدم انهدام منابع

 

قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثيرُ اْلاَرْضَ وَ لاتَسْقِي الْحَرْثَ ...(بقره، 71 )

 پس از آنکه قوم بني اسرائيل خطايي مرتکب شدند، خداوند فرمود: بايد گاوي را ذبح کنند که مشخصات آن گاو را اينگونه بيان فرمود: گاوي که نه زمين را شخم بزند و نه آن را آبياري کند .

 

2.در اجراي طرح‌ها، منابع و عناصر فعال توليدي و اقتصادي نبايد منهدم شود. (لا ذَلُولٌ ...وَ لاتَسْقِي يعني حيوان کارآمد ذبح نشد )

 

پيگيري کارها

 

وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ وَ قَفَّيْنا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ ...(بقره، 87 )

خداوند به موسي، کتاب تورات عطا فرمود و پس از آن پيامبراني پشت سر هم فرستاد تا دين الهي را تبليغ کنند .

 

3.يکي از نکات لازم در راه رسيدن به موفقيت، پيگيري و تداوم برنامه‌ها براي حصول نتيجه نهايي است. (همچنانکه خداوند، پيامبران را پشت سر هم براي دعوت مردم فرستاده است .)

لياقت از سابقه مهمتر است. (فرشتگان قديمي که سال‌ها خداوند را عبادت مي‌کردند، بايد براي انسان تازه به دوران رسيده، اما لايق، سجده کنند.) ارتقاي سازماني نيز بايد بر مبناي شايستگي و لياقت باشد و سابقه داشتن، کافي نيست.

برخورد با متخلفان

 

وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذي جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَکَ مِنَ اللّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصيرٍ  (بقره، 120 )

خداوند خطاب به پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله مي‌فرمايد: اگر از آنها (يهوديان و مسيحيان) پيروي کني در حالي که راه درست را به تو نشان داده ايم رابطه ات با خداوند قطع خواهد شد .

 

4.پس از ابلاغ وظايف هر فرد، در برخورد با تخلف نبايد هيچ تسامح و تساهلي به خرج داد. (همانطور که خداوند حتي نسبت به پيامبرش بدون ملاحظه و با کمال قاطعيت برخورد مي‌کند .)

 

تناسب شغل و شاغل، ارتقاي پلکاني

 

وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنّي جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِمامًا ... (بقره، 124 )

خداوند، حضرت ابراهيم را مورد آزمايش قرار داد و او همه آزمونها را با موفقيت گذراند .

 

5.براي منصوب کردن افراد به مقامات، گزينش و آزمايش لازم است. (چنانکه خداوند براي انتصاب حضرت ابراهيم به امامت او را آزمود .)

6.پست‌ها و مسؤوليت‌ها بايد تدريجاً و پس از موفقيت در مراحل مختلف به افراد واگذار شود. (چنانکه حضرت ابراهيم پس از گذراندن مرحله نبوت و موفقيت در آزمايش‌ها به مقام امامت رسيد .)


ارزش و تلاش

 

تِلْکَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما کَسَبَتْ وَ لَکُمْ ما کَسَبْتُمْ ...(بقره، 134 )

آنها امتي بودند که درگذشتند و دستاورد آنها مربوط به تلاش خودشان مي‌باشد و دستاورد شما نيز مربوط به تلاش خودتان است .

 

7.معيار ارزش گذاري در موفقيت افراد، ميزان تلاش آنان است .

 

نظارت

 

وَ کَذلِکَ جَعَلْناکُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ ...(بقره، 143 )

خداوند، خطاب به پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله مي‌فرمايد: و بدين سان شما را امتي ميانه‌رو قرار داديم تا ناظر بر اعمال مردم باشيد .

 

8. مديريان و رهبران بايد بر کارها و عملکرد زيردستان خود نظارت داشته باشند .  (لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ  )

قاطعيت

 

الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَلا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرينَ  (بقره، 147 )

خداوند، پس از نزول آيه‌ي تغيير قبله به پيامبر اکرم  صلي الله عليه و آله مي‌فرمايد: حق، آن چيزي است که از سوي پروردگار تو آمده است، پس هرگز به خود ترديد راه مده .

 

9.مدير و رهبر بايد از قاطعيت و يقين برخوردار باشد، به خصوص وقتي که قانوني را تغيير داده و سنتي را مي‌شکند (فَلا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرينَ)

خداوند، حضرت ابراهيم را مورد آزمايش قرار داد و او همه آزمونها را با موفقيت گذراند. (بقره 124) براي منصوب کردن افراد به مقامات، گزينش و آزمايش لازم است. (چنانکه خداوند براي انتصاب حضرت ابراهيم به امامت او را آزمود.)

تشويق و تنبيه

 

إِنَّ الَّذينَ يَکْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى‏ مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنّاهُ لِلنّاسِ فِي الْکِتابِ أُولئِکَ يَلْعَنُهُمُ اللّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللاّعِنُونَ‏ (159) إِلاَّ الَّذينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا فَأُولئِکَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوّابُ الرَّحيمُ (بقره، 160)

 خداوند مي‌فرمايد: کساني که حقايق هدايت را کتمان کنند، مورد لعنت خدا قرار مي‌گيرند، مگر آنکه توبه کنند و کارهاي خود را اصلاح کنند که در اين صورت ايشان را مي‌بخشم زيرا من توبه پذير و مهربانم .

 

10.توبيخ بدکاران و پاداش به نيکوکاران، دو رکن ‌اساسي در زمينه ‌سازي رشد و اصلاح نادرستي‌ها در سازمان است . (يَلْعَنُهُمُ اللّهُ ...أَنَا التَّوّابُ الرَّحيمُ  )

گروه دين و انديشه - عسگري


1- هدف اين مجموعه، فراهم آوردن نسخه‌اي کارآمد و آسان فهم براي عموم علاقه‌مندان به مباحث مديريت اسلامي بوده است، لذا تفسيري که مورد استناد و بازبيني قرار گرفته، «تفسير نور» حجت‌الاسلام ‌و المسلمين قرائتي‌ مي‌باشد .


1395/12/22
Bookmark and Share نظر شماره مقاله :52 تعداد بازديد :323
azaranweb
Copyright © 2014 FRWO.IR Allright Reserved Powered By AzaranWeb